Vitiligonun Sebepleri Nelerdir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir İnceleme
Vitiligo, ciltte beyaz lekelerin belirmesiyle kendini gösteren, vücudun pigment üretimini etkileyen bir hastalıktır. Ancak bu hastalık, sadece biyolojik bir mesele değil; toplumsal, kültürel ve hatta sosyal adalet boyutları da vardır. İstanbul’da, kalabalık sokaklardan işyerlerine, toplu taşımadan sosyal etkinliklere kadar her gün karşılaştığım insanlar, vitiligo ve diğer cilt hastalıklarıyla farklı şekillerde mücadele ediyorlar. Bu yazıda, vitiligonun sebeplerini, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden ele alarak, bu hastalığın farklı toplumsal grupları nasıl etkilediğini inceleyeceğim.
Vitiligo ve Toplumsal Cinsiyet
Toplumda, ciltle ilgili görsel algılar çok güçlüdür. Kadınların güzellik standartları, genellikle kusursuz bir cilt ve homojen bir ten rengi üzerinden şekillenir. Bu algı, vitiligo gibi cilt hastalıkları yaşayan kadınlar için daha da ağırlaşabilir. Bir kadın olarak vitiligo ile yaşamak, toplumsal normlar ve güzellik standartları nedeniyle daha fazla dışlanmaya yol açabilir. Kadınların dış görünüşüne odaklanan bir toplumda, vitiligo ile karşılaşan bir kadının kendini ifade etmesi zor olabilir.
Bir gün işyerinde, genç bir kadın çalışan, kolundaki beyaz lekeleri kapatan bir fondöten arayışındaydı. Birkaç hafta sonra, bu konuda konuştuğumuzda, bu lekelerin onu nasıl rahatsız ettiğini ve toplumsal baskıların nasıl bu rahatsızlıkla daha da derinleştiğini paylaştı. Kadınların dışarıda kendilerini her zaman ‘mükemmel’ göstermeleri gerektiği algısı, vitiligo gibi hastalıkların etkisini arttırabiliyor.
Öte yandan, erkeklerin de bu durumdan etkilendiğini gözlemliyorum. Ancak erkekler genellikle vitiligoyu daha az ‘büyük bir sorun’ olarak kabul edebiliyorlar. Toplumda erkeklere yönelik fiziksel kusurları daha rahat kabullenebilmeleri yönünde bir baskı var. Bununla birlikte, vitiligo ile mücadele eden erkeklerin, özellikle sosyal ortamlarda, hala bu hastalıkla ilgili önyargılarla karşılaştıklarını gözlemliyorum.
Çeşitlilik ve Vitiligo: Farklı Grupların Etkilenmesi
Vitiligo, herkesin yaşayabileceği bir hastalık olmasına rağmen, etnik kimlik ve cilt rengi gibi faktörler bu hastalığın toplumsal etkilerini şekillendiriyor. Türkiye gibi kültürel çeşitliliğin yüksek olduğu bir ülkede, vitiligo sahiplerinin yaşadığı toplumsal zorluklar daha farklı boyutlar alabiliyor.
Özellikle açık tenli insanlar, vitiligo ile daha fazla karşılaşıyor olabilir. Cilt rengi, vitiligo lekelerinin görünürlüğünü doğrudan etkiler. Ancak, koyu tenli insanlar için de durum farklı değildir. Beyaz lekeler, açık tenli bireyler için daha belirgin olabilirken, koyu tenli bireylerde daha karmaşık bir sosyal durum yaratabilir. Birçok farklı etnik gruptan gelen insanlar, ciltlerinin doğal rengine karşı duydukları gururu kaybetmek istemezler. Toplumda var olan renkli tenlerin olduğu yerlerde, beyaz lekeler, bazen insanlar için bir utanç kaynağı olabilir.
Bir arkadaşım, bir grup etkinliğinde koyu tenli bir arkadaşının vitiligo nedeniyle nasıl sorgulandığını anlattı. Arkadaşı, “Beni rahatsız ediyor, insanlar neden bana bakıyor?” demişti. Bu tür küçük ama büyük etkiler, vitiligonun sadece fizyolojik değil, psikolojik boyutunu da gözler önüne seriyor.
Sosyal Adalet Perspektifinden Vitiligo
Vitiligo, özellikle dezavantajlı gruplar için daha karmaşık bir hale gelebilir. Özellikle düşük gelirli bireyler, sağlık hizmetlerine ulaşmada güçlük çekebilir. Vitiligo tedavisi ve iyileşme süreçleri, bazen pahalı olabilir ve bu da sınıfsal eşitsizlikleri derinleştirebilir. Bir gün, İstanbul’daki bir hastanede bir grup hasta ile sohbet ettim ve vitiligo tedavisi için gerekli olan ilaçların bazı aileler için ulaşılabilir olmadığını öğrendim.
Sosyal adalet açısından, toplumsal cinsiyet, etnik kimlik ve sınıf gibi faktörler, vitiligo ile ilgili tedaviye ve desteğe erişimi etkileyebilir. Bu nedenle, vitiligo ile ilgili daha eşit bir sağlık ve eğitim sistemi oluşturulması, herkes için önemlidir. İnsanlar, cilt hastalıkları yüzünden dışlanmamalıdır.
Vitiligo ve Kendilik
Vitiligo ile yaşayan bir kişi, sadece dış görünüşü nedeniyle değil, aynı zamanda içsel bir kimlik sorgulaması yapabilir. Toplumun “görünmeyen” standartlarına uymaya çalışan birey, kendini kimliksel bir kriz içinde bulabilir. Kimi insanlar, vitiligo nedeniyle özgüven kaybı yaşayabilirken, kimileri de bu durumu bir çeşit kimlik kazancı olarak görebilir.
Kendi deneyimimden de örnek vermek gerekirse, toplumsal normlar ne kadar dayatılmaya çalışsa da, vitiligo sahiplerinin bunu kabul etme süreci çok farklı olabiliyor. Birçok insan, hastalığın kendine kattığı farklı bakış açılarını keşfederken, bazen bu hastalıkla barış içindedir. Her birey, bu süreci kendine özgü bir şekilde yaşar. Vitiligo sahiplerinin yaşadığı zorlukları anlamak ve onları desteklemek, toplumsal adaletin önemli bir parçasıdır.
Sonuç
Vitiligo, sadece biyolojik bir hastalık değildir; aynı zamanda toplumsal cinsiyet, etnik kimlik, sınıf ve sosyal adalet gibi birçok faktörü de etkileyen bir durumdur. Vitiligo ile yaşayan insanlar, bazen toplumsal baskıların, önyargıların ve eşitsizliklerin kurbanı olabilirler. Toplum olarak, herkesin fiziksel özellikleriyle barış içinde yaşamasını sağlamalı ve vitiligo gibi hastalıkları daha kapsayıcı bir şekilde ele almalıyız. Bu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından daha adil bir toplum kurma yolunda önemli bir adımdır.